Co dalej z wieżami szybów „Chrobry” i „Dąbrówka”?

Jak informowaliśmy w środę, zarząd ZGH „Bolesław” w Bukownie podjął decyzję, że pomimo likwidacji kopalni Olkusz-Pomorzany, wieża szybowa „Chrobry” pozostanie na swoim miejscu i dalej będzie górowała nad krajobrazem zachodniej części Olkusza. Dzięki tej decyzji, będzie on przypominał przez kolejne lata o pięknej historii wydobycia rud cynku i ołowiu, a także i srebra od którego pochodzi nazwa Srebrne Miasto. Nieco inna przyszłość czeka natomiast wieżę „Dąbrówka”.

Plan likwidacyjny kopalni Olkusz-Pomorzany przyjęty w związku z zakończeniem wydobycia w 2020 roku z powodu wyczerpania złóż zakładał, że całe szyby – podobnie jak pozostała infrastruktura związana z kopalnią – zostaną zlikwidowane. Dość szybko wyklarował się pomysł na zagospodarowanie wieży szybowej „Dąbrówka”. Władze gminy Klucze porozumiały się z władzami ZGH, aby było możliwe przeniesienie wieży na Pustynię Błędowską, która jest odwiedzana przez rzesze turystów każdego roku i mogłaby stanowić dodatkową atrakcję. Aktualnie tworzony projekt rozbiórki pozwalający zlikwidować wieżę i podzielić ją na segmenty, a potem odtworzyć na pustyni. Nieco inaczej potoczyły się losy „Chrobrego”. Żaden z samorządów nie wyraził woli, aby przejąć wieżę.

WALKA O „CHROBREGO”

Widząc jednak wartość symboliczną wieży szybowej, władze spółki już dwa lata temu przesłały list do Wojewody Małopolskiego, Marszałka Województwa Małopolskiego oraz władz samorządowych – Starostwa Powiatowego w Olkuszu i Gminy Olkusz, w którym przedstawiono propozycję nieodpłatnego przekazania wieży szybowej „Chrobry” wraz z wydzielonym terenem oraz drogą dojazdową przy ulicy Wspólnej. Mimo tych starań i nacisków społecznych, żaden z samorządów propozycją nie był zainteresowany. Nie padł też żaden konkretny i możliwy do realizacji pomysł zagospodarowania tego obiektu.

HISTORIA I TRADYCJA WZIĘŁY GÓRĘ

Wielowiekowe tradycje górnictwa rud cynkowo-ołowiowych w rejonie olkuskim sięgają co najmniej XII wieku i były nieprzerwanie kontynuowane aż do czasów współczesnych przez kopalnie „Bolesław”, „Olkusz”„Olkusz-Pomorzany”. Po wyczerpaniu złóż i zamknięciu tej ostatniej kopalni stały się już historią. Widocznym z daleka śladem tej działalności na powierzchni była właśnie wieża „Chrobry”.

Oczekiwania lokalnej społeczności były jednoznaczne: wieża szybowa Chrobry powinna zostać, ponieważ jest symbolicznie ważna dla mieszkańców, spośród których wielu było przecież zawodowo związanych z górnictwem i naszą firmą. Chociaż nie ma żadnego uzasadnienia ze strony technicznej, aby zostawiać ten obiekt po zamknięciu kopalni, zrobiliśmy co w naszej mocy, aby mimo tego wieża pozostała. Chociaż żaden z samorządów nie chciał bezpłatnie przejąć wieży jako symbolu dziedzictwa górniczego, byliśmy mocno zdeterminowani, aby znaleźć rozwiązanie. Zrezygnowaliśmy z planów jego rozbiórki, ponieważ uznaliśmy, że za pozostawieniem wieży przemawiają inne względy, nie mniej ważne, i to one ostatecznie wzięły górę. Cały ciężar organizacyjny i finansowy wzięliśmy na siebie ponieważ czujemy, że lokalna społeczność i jej odczucia związane z przyszłością wieży szybowej są dla nas bezdyskusyjnie wielką wartością. – komentuje prezes ZGH „Bolesław” w Bukownie Bogusław Ochab.

Co dalej z szybem „Chrobry”?

Na powierzchni ziemi pozostanie sama wieża szybowa, która zostanie odpowiednio zabezpieczona, zakonserwowana i oświetlona, aby cieszyła oczy mieszkańców i zwracała uwagę osób przejeżdżających krajówką. Zlikwidowane natomiast zostanie nadszybie, czyli zabudowania między powierzchnią ziemi a wieżą. Ze względów estetycznych rozebrane zostaną także niektóre elementy wieży szybowej. Finał prac przewidziany jest na pierwsze półrocze 2025 roku. Koszty projektu i jego realizacji pokryte zostaną wyłącznie ze środków spółki.

Historia szybu „Chrobry”

Wieża szybowa jest częścią szybu, którego nazwano „Chrobry”. Podobnie jak szyby „Dąbrówka”„Mieszko” był wykorzystywany do wydobywania na powierzchnię ziemi urobku z Kopalni „Pomorzany”, która rozpoczęła działalność w 1974 roku i w ciągu 46 lat wyjechało z niej ponad 90 mln ton rudy. Szyb „Chrobry” był szybem dwuprzedziałowym wyposażonym w rurę o średnicy 7,5 metra. Jak tłumaczy znawca historii górnictwa Jan Ryszard Chojowski, 54-metrowa dwuzastrzałowa wieża szybowa przejmowała obciążenia od lin wyciągowych i przenosiła je na fundamenty oraz zapewniała pionowy ruch klatek w szybie. „Chrobry” wyposażony został w dwa wyciągi: klatkowy i skipowy (do transportu urobku). Urządzenie wyciągowe skipowe kopalni „Pomorzany” było jednym z najbardziej obciążonych urządzeń tego typu pracujących w przemyśle wydobywczym. Wieża pomalowana jest na tradycyjny dla takich konstrukcji kolor niebieski i bez wątpienia stanowi znak rozpoznawczy przemysłu górniczego.

ZGH DLA LOKALNEJ SPOŁECZNOŚCI

ZGH „Bolesław” to firma od dekad mocno angażująca się w lokalne inicjatywy w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu i inicjująca działania ważne dla miejscowej wspólnoty. Troska o dziedzictwo i zachowanie w pamięci tradycji górniczych są ważnym filarem tych inicjatyw. Namacalnym dowodem jest chociażby Kopalnia Wiedzy o Cynku, czyli nowoczesna i multimedialna ekspozycja, w której odwiedzający mogą poznać historię górnictwa. Powołana przez zarząd spółki Fundacja ZGH regularnie wydaje publikacje i organizuje wydarzenia przybliżające mieszkańcom i turystom wielowiekowe dziedzictwo górnicze rejonu i popularyzuje historię wydobycia rud. Pozostawienie wieży szybowej jest kolejną inicjatywą, dzięki której pamięć o górniczej przeszłości będzie mogła trwać przez kolejne dekady.

zdjęcia: K.Boniecki

Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” w Bukownie

Avatar photo

Redakcja